Er verschijnen geregeld nieuwe regels die je pas opmerkt wanneer er iets misloopt: een online aankoop die je wil terugdraaien, een verzekering die je wil stopzetten, een discussie met de fiscus over een fout te goeder trouw, of tijdelijke ingrepen in je buurt die “even” zouden zijn maar langer blijven staan. De recente wijzigingen hieronder mikken op meer duidelijkheid en eerlijkheid: ze maken consumentenhandelingen eenvoudiger, geven meer houvast bij opzeg en versterken bescherming in lopende belastingdossiers, terwijl ze tegelijk strengere grenzen trekken rond tijdelijke afwijkingen in uitzonderlijke defensiesituaties.

Online shoppen: een echte ‘hier de overeenkomst herroepen’-knop wordt verplicht

Online iets kopen gaat in seconden, maar annuleren voelde vaak als een doolhof: zoeken naar kleine lettertjes, een formulier ergens in een menu, of een klantenservice die je eerst langs vijf stappen leidt. Met de nieuwe regel wordt dat rechtlijniger: bij overeenkomsten op afstand die via een online interface worden gesloten, moet de onderneming een herroepingsfunctie voorzien. Die wordt duidelijk aangeduid met de woorden “hier de overeenkomst herroepen” (of even ondubbelzinnig), is tijdens de herroepingstermijn altijd beschikbaar en staat zichtbaar en makkelijk toegankelijk op de interface.

Praktisch betekent dit dat je niet langer hoeft te gissen waar je moet zijn om je bedenktijd te gebruiken. Je kunt via die functie een online herroepingsverklaring verzenden met basisinfo (wie je bent, welke overeenkomst je wil herroepen en hoe je een bevestiging wil krijgen). Daarna moet er ook een duidelijke stap zijn om de herroeping effectief te bevestigen (“herroeping bevestigen” of een gelijkwaardige formulering). Zodra je bevestigt, moet de onderneming je snel een ontvangstbevestiging sturen op een duurzame gegevensdrager, met inhoud, datum en tijdstip.

Deze aanpak past in een bredere beweging om “slimme” website-trucs terug te dringen die uitschrijven moeilijker maken dan inschrijven. Het gevolg voor consumenten is vooral rust: minder discussie achteraf over of je wel tijdig en correct hebt geannuleerd, en minder afhankelijkheid van screenshots of mails om te bewijzen wat je deed en wanneer.

Verzekeringen: opzeggen zonder boete en zonder reden, met een helder startpunt van de termijn

Wie al eens een verzekering wilde stopzetten, kent het klassieke gedoe: onduidelijkheid over wanneer de opzegtermijn begint, wat “geldig” is als opzeg, en of er kosten volgen. Voor verzekeringsovereenkomsten die op afstand worden gesloten met een consument (denk aan online of via telefoon), wordt het kader nu explicieter en eenvoudiger.

De kern: de verzekeringnemer krijgt het recht om zo’n overeenkomst op te zeggen volgens de regels die ook in het consumentenrecht voor opzeg bij overeenkomsten op afstand zijn uitgewerkt. Belangrijk detail: de opzegging die uitgaat van de verzekeringnemer werkt vanaf het moment van de kennisgeving. Dat maakt het veel duidelijker wanneer je opzeg “telt”, wat vooral helpt als je vlak voor het einde van een termijn opzegt.

Ook de verzekeraar krijgt een recht om een op afstand gesloten verzekeringsovereenkomst zonder boete en zonder verplichte reden op te zeggen binnen veertien dagen (voor levensverzekeringen: dertig dagen). Daarbij wordt het startmoment van de termijn helder vastgelegd: doorgaans vanaf de dag van het sluiten van de overeenkomst, of — als je de contractvoorwaarden en extra info later krijgt — vanaf de dag waarop je die ontvangt. Voor levensverzekeringen start de termijn vanaf het moment dat de verzekeraar meedeelt dat de overeenkomst gesloten is.

Concreet gevolg: minder grijze zones en minder “administratieve spelletjes” met datums. Dit helpt mensen die meerdere polissen vergelijken, die merken dat een dekking toch niet past, of die simpelweg snel en zonder financiële sanctie willen kunnen stoppen met een contract dat ze op afstand hebben afgesloten.

Belastingen: meer bescherming als je een eerste fout te goeder trouw maakte (ook in lopende dossiers)

Een vergissing in je aangifte is snel gemaakt: een verkeerd vakje, een document te laat, een onvolledige info. De wetgeving rond belastingverhogingen werd al milder gemaakt door een “recht op vergissing” te versterken: bij een eerste overtreding die te goeder trouw is begaan, moet de administratie voortaan afzien van een belastingverhoging. Bovendien geldt er een weerlegbaar vermoeden van goede trouw bij de belastingplichtige bij een eerste overtreding, waardoor de bewijslast zwaarder bij de administratie komt te liggen.

Er was echter discussie over voor welke dossiers die mildere aanpak precies gold in de tijd. Aanvankelijk werd dit gekoppeld aan aanslagen die vanaf een bepaalde publicatiedatum werden ingekohierd, waardoor mensen met een ouder maar nog lopend dossier uit de boot konden vallen.

Door een uitspraak van het Grondwettelijk Hof wordt dat rechtgetrokken: de mildere regeling (het vermoeden van goede trouw en de bijhorende bescherming) moet ook toegepast worden op aanslagen die nog niet definitief zijn en nog aan het oordeel van een administratieve of rechterlijke instantie kunnen worden onderworpen. Met andere woorden: wie nog in bezwaar of procedure zit en wiens zaak nog niet “af” is, krijgt meer kans om onder die beschermende regel te vallen.

De impact is groot voor iedereen die in een lopend geschil zit over een eerste fout zonder fraude-intentie. Het verschuift het vertrekpunt van het gesprek: niet langer “bewijs eerst maar dat je te goeder trouw was”, maar eerder “goede trouw wordt verondersteld, tenzij de administratie het tegendeel aantoont”. Dat maakt het speelveld evenwichtiger, zeker voor mensen die niet elke fiscale nuance kunnen bijhouden maar wel correct willen handelen.

Omgeving & ruimtelijke ordening: tijdelijke afwijkingen in defensienood worden strakker begrensd en gecontroleerd

In uitzonderlijke situaties kan de overheid sneller moeten handelen, ook met ingrepen die normaal een omgevingsvergunning of melding vragen. Tegelijk schuilt daarin een risico: wat “tijdelijk” heet, kan in de praktijk blijven staan, of kan gebeuren zonder duidelijke toestemming en opvolging.

Daarom worden de regels en vooral de handhaving rond stedenbouwkundige handelingen in een defensiegerelateerde uitzonderingssituatie aangescherpt. Handelingen die gebeuren zonder voorafgaande toelatingsbeslissing, of in strijd met die toelatingsbeslissing, worden expliciet in het vizier genomen. Hetzelfde geldt wanneer een toelatingsbeslissing niet wordt bekrachtigd, geen uitwerking meer heeft, of wordt geschorst of vernietigd, én wanneer opgelegde maatregelen niet worden uitgevoerd.

Een belangrijk signaal is de nadruk op het einde van het tijdelijke karakter: wie niet tijdig verwijdert of ongedaan maakt wat tijdelijk werd toegestaan (en de gevolgen daarvan), of wie na afloop toch blijft “in stand houden” zonder de vereiste vergunning of meldingsakte, riskeert handhaving. Zo wordt “na de noodsituatie” geen vrijblijvende fase, maar een echte verplichting om terug te keren naar de normale regels.

Voor omwonenden en lokale besturen betekent dit meer zekerheid dat uitzonderlijke ingrepen niet ongemerkt permanent worden. Voor uitvoerders en opdrachtgevers wordt vooraf plannen én achteraf opruimen essentieel: tijdelijk is echt tijdelijk, en het terugdraaien is geen detail maar een kernvoorwaarde.

Deze analyse is automatisch gegenereerd op basis van het meest recente Belgisch Staatsblad. De geselecteerde onderwerpen zijn gekozen op basis van hun verwachte impact op het dagelijks leven van Belgische burgers.

Belangrijk: Dit artikel bevat een samenvatting en interpretatie. Raadpleeg altijd de officiele teksten in het Belgisch Staatsblad voor de volledige en bindende informatie.

Gegenereerd op: 04/08/2026 om 08:49